Wie in september door de Filipijnen reist, kan vreemd opkijken. Terwijl in Nederland de zomer nog maar net voorbij is, verschijnen in Filipijnse winkelcentra de eerste kerstbomen, klinkt er kerstmuziek en worden winkels en soms ook woningen al voorzien van kerstversiering. Dat is niet alleen een commerciële actie van winkelketens. In de Filipijnen begint de kerstsfeer traditioneel bijzonder vroeg en september vormt voor veel Filipino’s het informele begin van het kerstseizoen. Daarmee staat de Filipijnen bekend om een van de langste kerstseizoenen ter wereld.
De ‘ber months’: vanaf september begint Kerstmis
De omslag vindt plaats op 1 september. September is de eerste van vier opeenvolgende maanden die in het Engels eindigen op ‘-ber’: September, October, November en December. In de Filipijnen worden deze maanden gezamenlijk de ‘ber months’ genoemd.
Vanaf september verschijnen steeds meer kerstversieringen in winkelcentra, hotels, restaurants en woningen. Ook kerstliedjes worden vanaf dat moment regelmatig gedraaid. Naarmate december dichterbij komt, wordt de kerstsfeer steeds uitbundiger. Het betekent overigens niet dat iedereen op 1 september direct zijn kerstboom neerzet. Het is vooral het moment waarop het maatschappelijk volledig geaccepteerd is om met Kerstmis te beginnen.
Waar Nederlanders soms discussiëren of kerstversiering vóór Sinterklaas niet veel te vroeg is, speelt die discussie in de Filipijnen nauwelijks. September is simpelweg het begin van het seizoen.
Jose Mari Chan: de onofficiële aankondiging van Kerstmis
Een naam die bijna onlosmakelijk verbonden is geraakt met het begin van het Filipijnse kerstseizoen is Jose Mari Chan. Zijn album Christmas in Our Hearts verscheen in 1990 en groeide uit tot een klassieker. Vooral het gelijknamige nummer wordt ieder jaar weer veel gedraaid.
Zodra september begint, verschijnen ook op sociale media talloze grappen en memes waarin Jose Mari Chan wordt aangekondigd alsof hij na maanden wachten weer tevoorschijn komt om het kerstseizoen officieel te openen. Het zegt veel over hoe sterk Kerstmis onderdeel is geworden van de moderne Filipijnse cultuur.
Waarom wordt Kerstmis zo uitgebreid gevierd?
De grote betekenis van Kerstmis heeft onder andere te maken met de christelijke geschiedenis van de Filipijnen. Meer dan drie eeuwen Spaanse invloed hebben duidelijk hun sporen achtergelaten. Het grootste deel van de bevolking is christelijk en de Rooms-Katholieke Kerk speelt nog altijd een belangrijke rol in het dagelijks leven en bij grote feestdagen.
Maar Kerstmis in de Filipijnen draait zeker niet alleen om religie. Familie, samen eten, cadeaus geven, bezoeken aan familieleden en thuiskomen vormen minstens zo belangrijke onderdelen van de feestperiode. Dat laatste is extra belangrijk in een land waar families vaak verspreid wonen. Veel Filipino’s werken in Manila, Cebu, Davao of andere grote steden terwijl hun familie ergens anders woont. Daarnaast werken miljoenen Filipino’s tijdelijk of permanent in het buitenland.
Rond Kerstmis proberen veel mensen daarom naar hun familie terug te keren. Hierdoor behoren de dagen voor Kerstmis ook tot de drukste reisperiodes van het jaar.
Kerstversieringen: van winkelcentrum tot klein dorp
Dat de Filipijnen Kerstmis uitgebreid vieren, is duidelijk zichtbaar in het straatbeeld. Vooral grote winkelcentra pakken ieder jaar enorm uit. Grote kerstbomen, lichtshows en uitgebreide kerstdecoraties verschijnen soms al vroeg in het seizoen.
Maar de kerstversiering beperkt zich zeker niet tot shopping malls. Ook woningen, gemeentehuizen, hotels, scholen, restaurants en bedrijven worden versierd. Zelfs in kleine barangays zijn kerstlichtjes en sterren te vinden. Een van de meest kenmerkende Filipijnse kerstversieringen is de parol.
Parol: hét symbool van Filipijnse Kerstmis
Een parol is een stervormige kerstlantaarn. De ster verwijst naar de ster van Bethlehem die volgens het Bijbelse kerstverhaal de wijzen naar de geboorteplaats van Jezus leidde. De traditionele parol werd gemaakt van bamboe en papier, maar tegenwoordig bestaan er talloze varianten.
Je ziet eenvoudige kleine sterren voor woningen, maar ook metersgrote verlichte constructies met ingewikkelde patronen en duizenden lampjes. Parols hangen voor huizen, scholen, winkels, restaurants en overheidsgebouwen en behoren tot de meest herkenbare symbolen van de Filipijnse kerstperiode.
Een bijzondere plek om deze traditie te ervaren is San Fernando in de provincie Pampanga. Hier vindt jaarlijks het Giant Lantern Festival plaats. Verschillende barangays maken enorme, verlichte lantaarns die tijdens het festival met elkaar concurreren. De parols kunnen bestaan uit duizenden lichtpunten die in bewegende patronen worden aangestuurd. San Fernando wordt hierdoor ook wel de Christmas Capital of the Philippines genoemd.
Kerstliedjes en caroling
Ook muziek speelt een grote rol tijdens het kerstseizoen. Naast internationale kerstklassiekers hoor je veel Filipijnse kerstliederen. Vanaf september nemen kerstnummers geleidelijk steeds meer ruimte in op radio, televisie en in winkelcentra.
In december komt daar nog een andere traditie bij: caroling. Groepjes kinderen – en soms volwassenen – trekken langs woningen om kerstliedjes te zingen. Vaak gebruiken kinderen zelfgemaakte instrumenten, bijvoorbeeld van blikjes en kroonkurken. Na het zingen hopen ze op een kleine bijdrage.
Simbang Gabi: negen missen voor Kerstmis
Een van de bekendste religieuze kersttradities is Simbang Gabi. Het gaat om een reeks van negen katholieke vieringen in de periode vlak voor Kerstmis. Traditioneel worden de missen zeer vroeg in de ochtend gehouden en de reeks loopt doorgaans van 16 tot en met 24 december.
De ochtendmissen beginnen op sommige plaatsen al rond vier of vijf uur ’s morgens. Toch kunnen kerken volledig gevuld zijn. Tegenwoordig worden op veel plaatsen ook avondvieringen gehouden, waardoor meer mensen kunnen deelnemen zonder midden in de nacht of zeer vroeg in de ochtend op te hoeven staan.
Voor veel Filipino’s vormt Simbang Gabi een belangrijk onderdeel van de voorbereiding op Kerstmis. Er bestaat daarnaast een populaire overtuiging dat iemand die alle negen missen bijwoont een wens mag doen die vervolgens zou uitkomen. Dat behoort eerder tot de volkscultuur dan tot de officiële katholieke leer, maar de traditie is wijdverbreid.
Bibingka en puto bumbong
Simbang Gabi draait niet alleen om de kerkdienst. Rond veel kerken verschijnen tijdens deze periode verkopers van traditionele gerechten. Twee lekkernijen worden in het bijzonder met Simbang Gabi en Kerstmis geassocieerd.
Bibingka is een zachte rijstcake die traditioneel wordt gebakken in een kleipot met bananenbladeren. Er bestaan verschillende varianten en toppings, bijvoorbeeld met boter, suiker, kokos en kaas. Puto bumbong is gemaakt van kleefrijst en heeft zijn opvallende paarsachtige kleur te danken aan de gebruikte rijstsoort of, bij moderne varianten, toegevoegde kleurstoffen. Traditioneel wordt de rijst gestoomd in smalle bamboebuizen en daarna meestal geserveerd met boter of margarine, geraspte kokos en suiker.
Voor veel Filipino’s horen bibingka en puto bumbong net zo bij december als oliebollen voor veel Nederlanders bij oud en nieuw.
Kerstavond en Noche Buena
Kerstavond is een belangrijk familiemoment. Veel gezinnen bezoeken een kerkdienst en komen daarna bij elkaar voor Noche Buena: de traditionele kerstmaaltijd rond middernacht.
Welke gerechten worden geserveerd verschilt sterk per familie, regio en budget. Veel voorkomende gerechten zijn ham, pancit, Filipijnse spaghetti, lechon, lumpia, queso de bola, verschillende rijstgerechten, salades en desserts. In sommige gezinnen staat er een enorme maaltijd op tafel, terwijl andere families het veel eenvoudiger houden. Het belangrijkste onderdeel is meestal niet wat er precies wordt gegeten, maar dat de familie samen is.
Filipijnse spaghetti, lechon en queso de bola
Voor Nederlanders is vooral de Filipijnse spaghetti soms even wennen. Deze spaghetti is meestal veel zoeter dan de Italiaanse variant. In de saus wordt vaak suiker of bananenketchup verwerkt en daarnaast zitten er regelmatig stukjes hotdog of worst in. Voor veel Filipijnse kinderen hoort deze zoete spaghetti absoluut bij verjaardagen, feestdagen en Kerstmis.
Wie iets uitbundiger Kerstmis viert, kan ook lechon op tafel hebben. Lechon is een volledig geroosterd varken en geldt in de Filipijnen als typisch feestgerecht. Het wordt niet alleen tijdens Kerstmis gegeten, maar ook bij bruiloften, verjaardagen en grote familiefeesten. Een volledig varken is uiteraard relatief kostbaar, waardoor lechon zeker niet bij iedere familie op tafel staat.
Een ander opvallend product dat in december overal in Filipijnse supermarkten verschijnt is queso de bola. Dit is een ronde kaas met een opvallende rode buitenkant en wordt traditioneel rond Kerstmis gegeten, vaak naast ham. Opvallend genoeg is deze kersttraditie gedeeltelijk terug te voeren op Nederlandse kaas. Veel queso de bola lijkt sterk op Edammer kaas, die tijdens de koloniale handelsperiode via internationale handelsroutes in de Filipijnen terechtkwam.
Cadeaus, kinderen en peetouders
Net als in veel andere landen worden tijdens Kerstmis cadeaus uitgewisseld. Binnen families, vriendengroepen en bedrijven bestaan verschillende tradities. Een bekende vorm is Monito Monita. Dit lijkt enigszins op Secret Santa: deelnemers trekken een naam en kopen vervolgens een cadeautje voor die persoon. Op scholen en werkplekken kan dit meerdere weken duren, waarbij deelnemers iedere week een klein cadeau moeten kopen binnen een bepaald thema of budget.
Voor Filipijnse kinderen kan Kerstmis extra aantrekkelijk zijn. Tijdens de feestdagen bezoeken families regelmatig oudere familieleden en ninongs en ninangs: peetvaders en peetmoeders. Kinderen kunnen daarbij een aguinaldo krijgen, meestal in de vorm van geld of een cadeau.
Ook de traditionele mano po speelt hierbij een rol. Bij de mano pakt een jonger persoon voorzichtig de hand van een ouder familielid en brengt deze naar het voorhoofd. Het is een traditioneel teken van respect en wordt vaak gecombineerd met de woorden “mano po”.
Familie staat centraal
Hoewel kerstversieringen, muziek en cadeaus opvallend aanwezig zijn, is familie misschien wel het belangrijkste kenmerk van Kerstmis in de Filipijnen. Grote families komen samen en familieleden die elkaar gedurende het jaar weinig hebben gezien proberen elkaar tijdens deze periode te bezoeken.
Dat kan betekenen dat gezinnen uren reizen om terug te keren naar hun oorspronkelijke woonplaats of provincie. Rond de kerstperiode zitten vliegtuigen, bussen en ferry’s daardoor vaak vol. Ook wegen vanuit Metro Manila richting omliggende provincies kunnen rond de feestdagen bijzonder druk zijn.
Kerstmis en Filipinos in het buitenland
De kerstperiode is ook belangrijk voor de miljoenen Overseas Filipino Workers, vaak afgekort tot OFW’s. Veel Filipino’s werken langdurig in landen als Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Singapore, Hongkong, Japan, de Verenigde Staten en Europese landen.
Wie de mogelijkheid heeft probeert rond Kerstmis naar huis te gaan. Lukt dat niet, dan worden feestdagen tegenwoordig vaak via videogesprekken gezamenlijk gevierd. Ook worden in de maanden voor Kerstmis veel balikbayan boxes naar de Filipijnen gestuurd. Dit zijn grote dozen waarin Filipino’s in het buitenland kleding, cadeaus, levensmiddelen en andere spullen naar hun familie sturen. Voor veel gezinnen maakt ook dit inmiddels deel uit van de aanloop naar Kerstmis.
Kerstdag en de periode daarna
Na Noche Buena is 25 december Kerstdag. De dag wordt meestal in familiekring doorgebracht. Er wordt gegeten, familie wordt bezocht en kinderen krijgen cadeaus of geld. In vergelijking met Nederland speelt een onderscheid tussen Eerste en Tweede Kerstdag geen rol. De Filipijnen kennen geen Tweede Kerstdag zoals Nederland die op 26 december kent.
Op 26 december verdwijnen de kerstbomen ook niet onmiddellijk. De periode tussen Kerstmis en nieuwjaar blijft feestelijk en rond 31 december volgt alweer een belangrijke familiegelegenheid.
Oud en nieuw – Media Noche – wordt eveneens uitgebreid gevierd. Families komen opnieuw bij elkaar en om middernacht wordt veel lawaai gemaakt. Vuurwerk, claxons en andere harde geluiden worden traditioneel gebruikt om kwade geesten of ongeluk weg te jagen. Ook ronde vormen spelen een rol bij het nieuwjaarsfeest omdat ze doen denken aan munten en daarmee voorspoed symboliseren. Veel gezinnen zetten daarom verschillende ronde vruchten op tafel.
Wanneer eindigt het Filipijnse kerstseizoen?
Daar bestaat geen officiële datum voor. Vaak wordt gezegd dat het kerstseizoen begint in september en doorloopt tot Driekoningen begin januari. In de praktijk verschilt dit per gezin, bedrijf en regio. Sommige mensen verwijderen hun kerstversiering direct na nieuwjaar, anderen laten deze nog enkele weken hangen.
Het bekende verhaal dat Kerstmis in de Filipijnen van september tot februari duurt, moet daarom niet te letterlijk worden genomen. Er bestaat geen officieel nationaal kerstseizoen van een vast aantal maanden. Het bijzondere zit vooral in het feit dat de kerstsfeer al vanaf september zichtbaar en maatschappelijk geaccepteerd is.
Reizen door de Filipijnen tijdens het kerstseizoen
Wie tussen september en januari door de Filipijnen reist, zal bijna automatisch iets van het kerstseizoen meekrijgen. In september en oktober is de kerstversiering nog relatief beperkt en zijn het vooral winkelcentra, hotels en grotere bedrijven die beginnen met decoreren. In november wordt Kerstmis steeds nadrukkelijker zichtbaar en vanaf december is het kerstseizoen overal aanwezig.
Voor reizigers kan vooral de periode vanaf half december bijzonder zijn. Simbang Gabi begint, steden zijn uitgebreid verlicht en op veel plaatsen vinden kerstactiviteiten plaats.
Houd rekening met extra drukte
De kerstperiode heeft ook praktische gevolgen voor reizigers. December is een drukke reismaand. Veel Filipino’s reizen naar hun familie en tegelijkertijd bezoeken veel Filipino’s die in het buitenland wonen hun thuisland.
Dat kan zorgen voor duurdere vliegtickets, volle binnenlandse vluchten, drukke ferry’s, volle bussen, files rond grote steden en hogere hotelprijzen op populaire bestemmingen. Wie tijdens de kerstperiode door de Filipijnen reist doet er daarom goed aan vluchten, ferry’s en accommodaties tijdig te reserveren. Vooral in de dagen vlak voor Kerstmis kan vervoer snel volgeboekt raken.
Ook openingstijden kunnen rond 24 en 25 december afwijken. Grote winkelcentra zijn in de weken voor Kerstmis vaak juist bijzonder lang geopend, maar kunnen op kerstavond eerder sluiten. Op eerste kerstdag kunnen restaurants, attracties en kleinere winkels gesloten zijn of aangepaste openingstijden hanteren.
Een bijzondere periode om de Filipijnen te bezoeken
Kerstmis is misschien wel een van de meest karakteristieke periodes om de sociale en familiale kant van de Filipijnen te ervaren. Wie alleen de tropische stranden, palmbomen en temperaturen ziet, verwacht misschien niet direct een land met zo’n uitgesproken kerstcultuur.
Juist dat contrast maakt de Filipijnse kerstperiode bijzonder. Kerstbomen tussen de palmbomen, verlichte parols langs tropische wegen, kerstliedjes bij temperaturen boven de 30 graden en families die van honderden of zelfs duizenden kilometers afstand bij elkaar komen: het is typisch Filipijns.
Maligayang Pasko!
‘Maligayang Pasko’ betekent ‘Vrolijk Kerstfeest’ in het Filipijns. En in de Filipijnen kun je die kerstwens een stuk eerder gebruiken dan in Nederland.
Want zodra september begint en de eerste ‘ber month’ is aangebroken, komt Kerstmis langzaam overal tevoorschijn. Eerst in de winkelcentra en op de radio, daarna in woningen, straten en kerken. Tot uiteindelijk in december vrijwel niemand er meer omheen kan: Kerstmis in de Filipijnen is niet alleen een paar feestdagen, maar een heel seizoen.
Dit bericht is voor het laatst bijgewerkt op 28 augustus 2026