Duterte in Den Haag, waarom?

De laatste tijd verscheen zijn naam weer volop in het nieuws: Rodrigo Duterte, oud-president van de Filipijnen, is gearresteerd op verzoek van het Internationaal Strafhof (ICC). Hij wordt verdacht van ernstige mensenrechtenschendingen tijdens zijn “war on drugs”. En ja, dat is dezelfde Duterte die ooit zei: “Als ik moet doden om mijn volk te beschermen, dan doe ik dat.”

De rechtszaak vindt plaats in Den Haag, Nederland. Maar hoe kwam het zover? En hoe kan het dat iemand die nu wordt vervolgd voor misdaden tegen de menselijkheid, door miljoenen Filipijnen nog steeds wordt gezien als een van de beste presidenten ooit? We leggen het uit.

Terug naar het begin

Rodrigo Duterte, voormalig burgemeester van Davao City, werd in 2016 verkozen tot president van de Filipijnen. Zijn belofte: criminaliteit en drugs met harde hand aanpakken. Wat volgde was een ongekende campagne, waarin tienduizenden mensen omkwamen — vaak zonder rechtszaak of bewijs.

Volgens het ICC zijn er ernstige aanwijzingen dat Duterte systematisch doodeskaders toestond of zelfs aanstuurde. Veel slachtoffers kwamen uit arme wijken. Volgens mensenrechtenorganisaties en media als Rappler en PCIJ verdwenen mensen ’s nachts, werden zonder uitleg opgepakt, of op straat doodgeschoten — vaak op basis van anonieme tips of verdenkingen.

Marcos Jr. en de verkiezingen vol desinformatie

In 2022 sloot Duterte een bondgenootschap met Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., zoon van de vroegere dictator Marcos Sr. Duterte steunde hem openlijk — en zijn dochter, Sara Duterte, werd beloond met de vice-presidentspositie.

Maar wat veel mensen zich niet realiseren: de overwinning van Marcos Jr. was mede mogelijk gemaakt door grootschalige desinformatiecampagnes. Op platforms als Facebook, TikTok en YouTube werden video’s verspreid waarin het dictatoriale verleden van Marcos Sr. werd afgezwakt of zelfs verheerlijkt. Duterte zelf werd in veel van deze campagnes afgeschilderd als een held — net als Marcos Sr.

Door het herschrijven van de geschiedenis en het verspreiden van misleidende “documentaires” en nepnieuws werden miljoenen jongeren, die te jong waren om de dictatuur te herinneren, beïnvloed. Het resultaat: Marcos Jr. won met een recordaantal stemmen.

📎 Lees hier meer over desinformatie tijdens de verkiezingen →

Het verraad van Marcos Jr.

Duterte hoopte dat deze alliantie hem zou beschermen tegen juridische vervolging. Maar nu Marcos Jr. eenmaal president is, laat hij Duterte vallen. Hij weigert het ICC tegen te werken — waarschijnlijk omdat hij internationaal vertrouwen wil opbouwen. Bovendien vormt de familie Duterte inmiddels een politieke concurrent.

Waarom Duterte toch nog steeds populair is

Ondanks alles blijft Duterte bij een groot deel van de bevolking geliefd. Waarom?

• Hij zorgde voor zichtbare daling van criminaliteit, vooral in steden als Davao
• Hij sprak de taal van het volk, rauw en direct
• Hij investeerde in wegen, bruggen en luchthavens
• Hij was anti-elite, anti-Manila en een icoon voor mensen buiten de hoofdstad

Voor velen was Duterte geen schurk, maar een leider die durfde te doen wat anderen niet durfden.

Komt Duterte vrij?

De kans op vrijlating is klein. Het ICC behandelt zaken over misdaden tegen de menselijkheid met de hoogste prioriteit. Duterte’s eigen uitspraken — zoals zijn beroemde quote in een BBC-interview, “Yes, I killed” — worden nu tegen hem gebruikt. Als hij wordt veroordeeld zal hij overgebracht worden naar een gevangenis in een ander land dan Nederland en zeker niet naar de Filipijnen.

Samenvattend

In de Filipijnen is niets zwart-wit. Rodrigo Duterte is voor sommigen een held, voor anderen een schurk. Maar in Den Haag wordt straks niet gekeken naar populariteit — alleen naar recht en onrecht.

Dit bericht is voor het laatst bijgewerkt op 9 juni 2025